पर्यावरण तज्ञ, सरकारी अधिकारी आणि पर्यटन व्यावसायिकांनी जम्मू आणि काश्मीरच्या नैसर्गिक संसाधनांची घसरण रोखण्यासाठी त्वरित उपाययोजना करण्याचे आवाहन केले. निगीन तलाव संवर्धन संस्थेच्या दोन कार्यक्रमांमध्ये ही चिंता व्यक्त करण्यात आलीः'काश्मीरच्या पर्यटन मॉडेलवर पुनर्विचारः 2030 पर्यंत पर्यावरण-स्नेही पर्यटनासाठी एक दृष्टीकोन'आणि'पर्यावरण आणि पुढील मार्ग'.
अवैध खाणकाम, वाढते प्रदूषण आणि अपुरे नियमन यामुळे या प्रदेशातील जलशास्त्रीय प्रणालीचे नुकसान होत असल्याबद्दल उपस्थितांनी चिंता व्यक्त केली. त्यांनी इशारा दिला की हिमनद्यांना प्रदूषण आणि तापमानवाढ या दोन्हींचा धोका आहे. पर्यटक काश्मीरमध्ये त्याच्या प्राचीन भूप्रदेशासाठी येतात, प्रदूषित दृश्ये किंवा काँक्रीटच्या विस्तारासाठी नाही. एका वरिष्ठ सरकारी अधिकाऱ्याने सांगितले की, नरबल ते गुलमर्ग या मार्गाच्या दोन्ही बाजूंना'ठोस राक्षस'पाहून एका केंद्रीय मंत्र्याला धक्का बसला.
श्रीनगरमधील आंचर तलाव एका शतकापूर्वीच्या 19.54 sq.km वरून आता फक्त 6 sq.km पर्यंत संकुचित झाला आहे. या कार्यक्रमात तलावाच्या संवर्धनाची मागणी करणारा आणि त्याच्या जीर्णोद्धारावर देखरेख ठेवण्यासाठी आंचर विकास प्राधिकरणाचा प्रस्ताव मांडणारा ठराव मंजूर करण्यात आला. एन. एल. सी. ओ. चे अध्यक्ष मंजूर अहमद वांगनू यांनी आंचर विकास प्राधिकरण तयार करण्याचा ठराव मांडला.
महानगरपालिकेच्या घनकचराचे प्रमाण कमी करण्यासाठी ओल्या कचऱ्याचे घरगुती कंपोस्टिंग, तसेच सौर ऊर्जेचा वाढता वापर आणि कार्बन फूटप्रिंट्स कमी करण्यासाठी इतर पर्यावरणपूरक उपक्रमांसारख्या व्यावहारिक पावलांची शिफारसही सहभागींनी केली.
भारतीय प्रवाशांसाठी याचा काय अर्थ होतोः काश्मीरला भेट देणाऱ्या पर्यटकांना तलाव संवर्धन आणि पर्यावरणपूरक पर्यटन उपक्रमांसह पर्यावरणीय प्रयत्न प्रत्यक्षात दिसू शकतात, कारण स्थानिक भागधारक शाश्वत पद्धतींवर भर देत आहेत. प्रवाशांनी पर्यावरण-जागरूक निवासस्थानांची निवड करून आणि कचरा विल्हेवाट आणि संसाधनांच्या वापरासाठी स्थानिक मार्गदर्शक तत्त्वांचा आदर करून या प्रयत्नांना पाठिंबा दिला पाहिजे.
